Tarihçilerin genel ifadesiyle Mezoptamya "Tarihin Şahidi" dir. Dünya üzerinde bu kadar çok savaş yaşandığı başka bir bölge yoktur. Pek çok sayıdaki medeniyete ev sahipliği yapmış olan Mezopotamya Bölgesi, tarihin hiçbir döneminde önemini kaybetmemiştir. Bu önemini fırat ve Dicle'nin ortasındaki verimli topraklarına borçludur.Burası, biraz güçlenen devletlerin ele geçirmek istediği bölgelerin başında gelmiştir Tarih boyunca her iki nehre yakın yerlerde önemli kentler kurulmuş ve sağlam kaleler yapılmıştır. Tarihin en kanlı savaşları bu bölge için meydana gelmiştir. Hititler, Asurlar, Mitanniler, Akatlar, Urattular, Medler, Persler, Romalılar, Bizansızlar, Eyyubiler, Selçuklar, Mogollar, karakoyunlular, Akkoyunlular ve Osmanlılar bu topraklara sahip olmuştur. Bölge Osmanlı idaresine girdikten sonra uzun yıllar savaşsız bir dönem geçirmiştir. Günümüzde bu bölge(Mezopotamya) Türkiye, Irak ve Suriye'nin Sınırları içerisinda kalmaktadır. İşte Siverek Dünya Coğrafyası Açısından bu kadar önemli bir bölgenin merkezinde yer almaktadır. Tarihin ilk çağlarında Siverek ve çevresi değişik isimlerle anılmıştır. Tarih kitaplarında HALZİDİMA olarak geçen bölgenin merkezi KİNABA yani Siverek Kasabası idi.Asurlular dönemine rastlayan bu isimlendirmede bugunkü Siverek'in yerinde olduğu bilinen Kinabu şehri kanlı savaşlara sahne olmuş bir kenttir. Bazı kaynaklarda Halzi-Luka olarak da gösterilmektedir. Bu bölgeye verilen isimlerden biride Hitit-Asur-Mitanni dönemlerinde KUMMUH bölgesi olarak geçmektedir. Kummuh bölgesi Diyarbakır ile Urfa arasındaki bölgeyi kapsamaktadır. Asur vesikalarında KUTMUKHi olarak geçen bu şehir devletinin yeri, Prof. Dr. Firuzan KINAL'a göre tam olarak tesbit edilmemiştir.Hititlerin bu bölgeden çok sayıda şehir devletleri bulunmakta idi. Siverek bölgesi de batıda Kizzuwadna'ya kadar önemli kent olan İSUWA'ya kadar komşu idi. O dönemlerde adı İSMERİKA olarak geçen Siverek, Mitanni devletinin önemli şehir devletlerinden biridir. Bir süre ARAMi(SÜRYANİ) göçlerine sahne olan Siverek'in özellikle Karacadağ taraflarına Aramiler yerleşmiş ve burası için KİŞYARİ(KAŞYARI)ismini kullanmışlardır.Aramiler bu dönemlerde Siverek'te etnik olmuşlarsa da Asurluluların sürekli baskıları neticesinde bölgenin idaresini onlara terk etmek zorunda kalmışlardır. Aramiler döneminde Süryaniler tarafından ismi şebhabherrak olarak isimlendirilmiştir. Ermenilerin hakim oldukları dönemlerde Sevaverek olarak geçen ismi Arapların eline geçtıkten sonra adı Es-süveyda olarak değişmiştir.Haçlı kontluğu döneminde Siverek'in ismi Sovorak olarak haritalarda yer almaktadır. Genel Tarihçi Urfalı Metaos eserinde Siverek'in ismini Sevaragk olarak vermekte, aynı dönemlerde Ebul Farac ise ismi Sibabarak olarak yazmaktadır. Bizanslar döneminde ise ismi Sebaberak, Severak ve as-suwaida olarak geçmektedir. Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinde Siverek'in ismi bugünkü kullanıldığı şekliyledir.Mezopotamya Bölgesi değişik isimlerle anılmaktadır. Yunanlı Tarihçiler Dicle ve Fırat arasında kalan sahanın yukarı kısımlarını Yukarı Mezopotamya diye adlandırmaktadırlar. İslam Coğrafyacılarıda bölgeyi ada anlamında(El- Cezire) diye isimlendirmektedir. Ortalarda Urfa, Mardin ve Diyarbakır bölgelerinin en fazla dikkat çektiği, El-Cezire mıntıkasının genel hatlarıyla batısında Şam, batısında Antep, Maraş, ve Malatya, doğusunda Doğu Anadolu Bölgesi, güneyinde ise Irak yer almaktadır. Ebu'l Fida'ya göre bu saha kuzeyda Malatya ve Amid(Diyarbakır) ile başlar, güneyde Anbar'dan Tekrit'e uzanan bir hatla Iraktan ayrılır. El-Cezire bölgesinin en büyüyk şehri Dicle üzerindeki Musul olan Diyar-ı Riba, Fırat üzerindeki Rakka(daha yukarıda Urfa) eksenli Diyar-ı Mudar ve Amid merkezli ve en küçüğü sayılan Diyar-ı Bekir olmak üzere üç mıntıkaya taksim edilir. Bugün El-Cezirenin kuzeyi Türkiye, güneyi ise Irak topraklarında yer almaktadır. Siverek Diyar-ı Mudar şehirlerinden biridir. Coğrafyacılar ve Tarihçiler bu bölgeden bahs ederken kullandıkları "Bilad-ı Şarkiyye" ismi anlam olarak Doğu Vilayetleri kelimelerini karşılamaktadır. Selçuk'lularda Eyyubi'lerde ve Osmanlı'larda kullanılan Bilad-ı Şarkiyye, Doğu Karadeniz Bölgesini dışarıda bırakacak şekilde, Trabzon'dan İskenderun'a çekilecek bir hattın doğusunu ifade etmektedir. Mesela Selahaddin-i Eyyubi'ye göre kuzeyde olmasına rağmen onun 1182-1185 yıllarında gerçekleştirdiği sefer ve fetihler "Şark icraatları" olarak kaydedilmektedir.Aynı şekilde Türkiye Selçuklu Sultanı İzeddin Keykavus'un Haleb şehri öncesinde Urfa ve Harran üzerine yürüyüşü de "Melik Eşrefin elinde bulunan Bilad-i Şarkiyye'ye gidişi..." başlığı altında zikredilmekte ve olaylar anlatılırken Hısn-ı Keyfa(Hasankeyf), Meyyafarikin(Silvan), Amid(Diyarbakır), Ruha(Urfa), Harran, Siverek, Sincar, Halep ve Tell başer gibi yerlerden bahsedilmektedir. Yukarıda coğrafi mekanını tarihi kaynaklar ışığında belirlemeye çalıştığımız Siverek ve çevresi bugün Türkiye Cumhuriyeti sınırları içerisinde Güneydoğu Anadolu Bölgesinde Şanlıurfa vilayeti sınırları dahilinde yer almaktadır.
M.Ö. 3500 : Sümerlilerin Siverek’e ilk yerleşmesi
-M.Ö.1595: Hitit Kralı Murşil Siverek ve çevresini aldı.
-M.Ö.1450: Mitanniler Siverek’in dahil olduğu bölgeyi alarak devlet kurdular.
-M.Ö. ? : Siverek’te Mitanniler’le Hititler arasında İsmerika (Siverek) Antlaşması yapıldı
-M.Ö. 1345: Aramiler Karacadağ bölgesini ele geçirdiler
-M.Ö. 1290: Asur Kralı I.Salmanasar Siverek –Urfa bölgesini aldı.
-M.Ö.1060: Asur boyunduruğundan kurtulan Aramiler tekrar Siverek’i aldı.
-M.Ö.911-981 : Kinabu (Siverek) Asur Kralı Asurnazirbal tarafından alındı, halkı kılıçtan
geçirildi.
-M.Ö.608 : Med ’ler Siverek bölgesini ve Anadolu’yu Kızıl Irmak nehrine kadar aldılar
-M.Ö. 539 : Pers Kralı II.Kuraş Med ’leri yenerek bütün Mezopotamyayı ele geçirdi.
-M.Ö.331: Büyük İskender Suriye üzerinden Mezopotamya ’ya geçerek Anadolu’yu fethetti
-M.Ö. 323: İskender öldükten sonra Siverek’i de kapsayacak şekilde General Selevkos
tarafından bölgede Selevkoslar devleti kuruldu.
-M.Ö. 280 : Selevkos devleti dağıldıktan sonra Romalılar bölgeyi aldılar.
-M.Ö. 140: Diyarbakır ve çevresindeki iller Part Kralı I. Midridat tarafından alınarak Part
ülkesine katıldı.
-M.Ö. 114 : Roma İmparatoru Trainus Dicle Nehrine kadar ilerledi ve Osreone Krallığına
son verdi.
-M.Ö. 85: Pek çok doğu vilayeti ile birlikte doğu illeri Tigran hakimiyetine girdi.
-M.Ö.38: Romalılar ile Partlar arasında defalarca el değiştiren bölge Romalılarda kaldı
-M.S. 259: Roma İmparatoru Valerianus bu bölgeyi Sasanilerden aldı.
-M.S. 276: İmparator Diokletianus Sasanları yenerek bölgeyi tekrar Roma topraklarına kattı.
-M.S.349 : Siverek Kalesi Bizanslılar tarafından tamir edildi.
-M.S. 359 : Şapur tarafından muhasara edilen Siverek Kalesi yıkıldı.
-M.S. 540 : Sasani Hükümdarı Hüsrev Anuşirevan (Anuşirevan-ı Adil) Anadoluya
saldırdı, bölgeyi yağmaladı ve bölgeyi vergi vermek şartı ile Bizanslılara bıraktı.
-M.S. 602: Sasani Hükümdarı II.Hüsrev bölgeye girerek İstanbul’a kadar ilerledi.
-M.S. 637 : Halife H.z.Ömer döneminde İyaz Bin Ganem, El-Cezire (Mezopotamya )
bölgesini aldı.
-M.S.661: Siverek bölgesinin yönetimi Emeviler’e geçti.
-929 : Leon komutasındaki Bizans ordusu bölgeyi aldı.
-930: Hamdaniler Siverek’i aldılar
-1030: Bizanslılar Urfa ile birlikte Siverek’i aldılar.
-1231: Harzemliler Siverek ve Samsat ’ı yağmaladılar.
-1232: Eyyubi hükümdarı El-kamil Nasreddin Siverek ve Harranı aldı.
komutanı Kemalettin Kamyar vasıtasıyla Siverek’i aldı. Selçuklular Siverek’i ele geçirdiler.
-1234: Eyyubi Hükümdarı Melik el-Kamil Siverek’e gelerek burayı ordugah yaptı.
-1235: Alaeddin Keykubad
-6 Nisan 1241: El-Mansur İbrahim , Berke Han komutasındaki Harzemlileri yenerek
Siverek, Rakka ve Suruc’u aldı.
-1251: Moğollar Siverek’i istila ettiler.
-1256: Hülagu Siverek’i istila etti ( İlhanlı Devleti)
-1318: Selçukluların dağılmasından sonra Siverek bölgesi Salim Bey ve Oğulları aşireti
(Dögerler) tarafından idare edilmeye başlandı.
-1410-1420: Timur çekildikten sonra Diyarbekir -Siverek bölgesi Karakoyunlulara verildi.
-1426: Bölge Mısır Memlüklüleri tarafından alındı.
-1435: Siverek Akkoyunlu ’ların egemenliğine girdi.
-1508: Şah İsmail Diyarbakır ’la birlikte Siverek bölgesini de aldı.(Safeviler Dönemi)
-1517: Yavuz Sultan Selim döneminde Siverek alınarak, Diyarbakır Beylerbeyi Bıyıklı
Mehmet Paşa’ya bağlı sancak merkezi haline getirildi.
-1518: Siverek bölgesinin ilk tahriri yapıldı ve sancak beyi olarak Şefkat bey tayin edildi.
-1549: Kanuni Sultan Süleyman Irakeyn Seferi dönüşü Siverek’te 15 gün kaldı.
- 1550-1600: Celali İsyanları tüm ülkeyi olduğu gibi Siverek’i de etkiledi ve bazı olaylar
meydana geldi.
-1807: Siverek Kazası Maden-i Hümayun Emaneti içerisine alındı.
-1845: Siverek Kazası tanzimat dönemi idari yapılanması içerisinde Mutasarrıflık
statüsüne alındı.
-1864: Siverek Harput Eyaletine Bağlandı.
- 1839: Kavalalı Mehmet Ali Paşa isyanında Siverek Ordugah oldu.
-1869: Siverek’te Posta ve Telgraf teşkilatı kuruldu.
- 1873: Siverek’te Belediye teşkilatı kuruldu.
- 1896: Siverek’te ilk Ticaret ve Sanayi Odası Kuruldu.
- 1895: Hamidiye Alayları kuruldu ve Siverek’te 44. ve 46. Alaylar teşkil edildi.
- 1908: Siverek bağımsız sancak yapıldı.(Mutasarrıflık)
- 5 Kasım 1919: M. Kemal’in telgrafı üzerine Siverek Müdafa-i Hukuk Cemiyeti kuruldu.
- 6 Şubat 1920 : 850 kişilik Siverek Milli Kuvvetleri Urfa’ya hareket etti.
-1923 : Bütün bağımsız sancaklar vilayet yapılınca Siverek’te vilayet oldu.
-30 Mayıs 1926 : Siverek İlçe yapılarak Urfa ’ya bağlandı.
Bu forumda yeni konular açamazsınız Bu forumdaki mesajlara cevap veremezsiniz Bu forumdaki mesajlarınızı değiştiremezsiniz Bu forumdaki mesajlarınızı silemezsiniz Bu forumdaki anketlerde oy kullanamazsınız
teşekkür ederim
